„Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” (S-A-M!), to pakiet programów, którego adresatami są osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mobilność osób z niepełnosprawnością

Celem Programu jest wzrost niezależności beneficjentów oraz ułatwienie im aktywności społecznej lub zawodowej poprzez zapewnienie dostępu do korzystania z samochodu osobowego.

Beneficjentem Programu może być osoba z niepełnosprawnością, która spełnia następujące warunki:

1. jest osobą, która nie jest w stanie w żadnej sytuacji i na żadnym dystansie przemieszczać się bez użycia wózka inwalidzkiego oraz nie jest w stanie samodzielnie przesiadać się z wózka inwalidzkiego na fotel kierowcy lub pasażera i legitymuje się ważnym:
   1. orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji albo
   2. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem traktowanym na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. oświadczy, że nie dokona zbycia pojazdu dofinansowanego ze środków Programu, przez okres co najmniej 7 lat od dnia otrzymania dofinansowania;
3. nie przebywa w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w przepisach o pomocy społecznej, zakładzie karnym, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym albo schronisku dla nieletnich;
4. jest obywatelem Polski lub cudzoziemcem posiadającym prawo stałego pobytu na terenie Polski;
5. w przypadku wyboru dofinansowania dla pasażera, oświadczy, że w razie otrzymania dofinansowania będzie miała zapewnionego kierowcę, który będzie dyspozycyjny i który umożliwi transport adresatowi programu;
6. oświadczy, że w okresie ostatnich 7 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku nie otrzymała dofinansowania na zakup dostosowanego pojazdu ze środków PFRON;
7. oświadczy, że w okresie ostatnich 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku nie otrzymała dofinansowania na doposażenie pojazdu ze środków PFRON.

Konieczność stosowania wózka inwalidzkiego i brak możliwości przesiadania się z wózka inwalidzkiego na fotel kierowcy lub pasażera musi być poświadczona na wzorze zaświadczenia lekarskiego przez lekarza specjalistę: ortopedii lub rehabilitacji lub neurologii lub chorób wewnętrznych (internista) lub medycyny rodzinnej (lekarz rodzinny) lub pediatrii (w przypadku dzieci), które musi być wystawione nie wcześniej niż 120 dni przed dniem złożenia wniosku.

Dofinansowanie może być przeznaczone na zakup nowego, dostosowanego samochodu osobowego lub używanego dostosowanego samochodu osobowego, przy czym dofinansowanie zakupu samochodu używanego możliwe jest po spełnieniu następujących warunków:

1. data pierwszej rejestracji pojazdu, którego zakup ma być dofinansowany nie może być wcześniejsza niż 7 lat przed datą rozliczenia umowy o dofinansowanie. Nie ma znaczenia, czy podczas pierwszej rejestracji pojazd był dostosowany. PFRON ma prawo weryfikacji zakupionego samochodu, zakresu dostosowań oraz ceny zakupu;
2. dostosowany samochód osobowy będzie zakupiony od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, której przedmiotem jest handel hurtowy albo detaliczny samochodami osobowymi (według Polskiej Klasyfikacji Działalności), potwierdzony wpisem do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON lub tożsamych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na terenie Unii Europejskiej;
3. dostosowany samochód osobowy, na dzień jego odbioru, czyli na dzień wystawienia faktury o płatność końcową musi być dopuszczony do ruchu drogowego.

Dofinansowaniem mogą być objęte tylko te samochody, na które kupujący otrzyma gwarancję:
1) na okres co najmniej 1 roku od daty zakupu, w przypadku samochodu używanego;
2) na okres co najmniej 2 lat od daty zakupu, w przypadku samochodu nowego

Dostosowany samochód osobowy, którego zakup dofinansowano ze środków Programu:

1. w przypadku dostosowanych samochodów osobowych do potrzeb kierowcy poruszającego się na wózku inwalidzkim – musi umożliwić zajęcie miejsca kierowcy oraz możliwość samodzielnego prowadzenia pojazdu bez konieczności przesiadania się z wózka inwalidzkiego na fotel kierowcy. Wprowadzone dostosowania muszą mieć charakter indywidualny, uwzględniający możliwości beneficjenta;
2. w przypadku dostosowanych samochodów osobowych do potrzeb pasażera poruszającego się na wózku inwalidzkim – musi umożliwić podróż osoby z niepełnosprawnością na wózku inwalidzkim bez konieczności przesiadania się z wózka inwalidzkiego na fotel pasażera.  Przy zakupie samochodu osobowego przeznaczonego do przewozu dzieci należy uwzględnić ich przyszły rozwój, w szczególności zmianę wzrostu i masy ciała.

Zakup dostosowanego samochodu osobowego będzie dofinansowywany w następujący sposób:

1. 1. dla samochodów dostosowanych do ich prowadzenia przez osobę z niepełnosprawnością jako kierowca:
      a. do kwoty 150.000,00 zł – 80% ceny,
      b. nadwyżka ponad kwotę 150.000,00 zł do kwoty 250.000,00 zł – 50%,
      c. nadwyżka ponad kwotę 250.000,00 zł do kwoty 300.000,00 zł – 30%,
      d. nadwyżka ponad kwotę 300.000,00 zł – 0%;
   2. dla samochodów dostosowanych do podróży osoby z niepełnosprawnością jako pasażera:
      a. do kwoty 130.000,00 zł – 85% ceny,
      b. nadwyżka ponad kwotę 130.000,00 zł do kwoty 200.000,00 zł – 50%,
      c. nadwyżka ponad kwotę 200.000,00 zł do kwoty 230.000,00 zł – 30%,
      d. nadwyżka ponad kwotę 230.000,00 zł – 0%.

W każdym roku realizacji Programu jest jedna tura naboru wniosków, trwająca od pierwszego dnia roboczego września każdego roku od godziny 10:00 przez 14 dni roboczych do godziny 9:59 ostatniego dnia naboru.

Zarząd PFRON określa wysokość środków na realizację Programu w danym roku oraz dzieli je na poszczególne Oddziały PFRON w połowie proporcjonalnie do liczby osób z niepełnosprawnościami o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zamieszkują w województwach objętych kompetencjami poszczególnych Oddziałów, oraz w połowie proporcjonalnie do liczby wniosków, które zostaną złożone w poszczególnych Oddziałach w danym naborze wniosków.

Po upływie terminu składania wniosków każdy Oddział PFRON tworzy listę rankingową złożonych wniosków według sumy liczby punktów za spełnianie poszczególnych kryteriów:

1. wniosek złożony dla osoby z niepełnosprawnością w wieku od 7 roku życia do 18 roku życia – 1 punkt;
2. wniosek złożony dla osoby z niepełnosprawnością w wieku od 18 roku życia, będącej aktywną zawodowo (zatrudnioną wyłącznie na podstawie umowy o pracę na okres nie krótszy niż 1 rok,  a zatrudnienie rozpoczęło się co najmniej na sześć miesięcy przed złożeniem wniosku albo prowadzącą działalność gospodarczą co najmniej przez sześć miesięcy przed złożeniem wniosku), bądź uczącą się – 1 punkt;
3. w gospodarstwie domowym Beneficjenta mieszka poza Beneficjentem co najmniej 1 osoba z niepełnosprawnością narządu ruchu o znacznym stopniu niepełnosprawności – 1 punkt;
4. brak dofinansowania we wcześniejszych naborach, w sytuacji, gdy wnioskodawca składał wniosek/wnioski o dofinansowanie we wcześniejszych naborach programu i nie otrzymał go z powodu wyczerpania się środków finansowych:
   a) 0,5 punktu – złożenie wniosków 1-3 razy,
   b) 1 punkt – złożenie wniosków 4-6 razy i więcej.

W przypadku gdy więcej niż jeden wniosek uzyska taką samą liczbę punktów wnioski z taką samą liczbą punktów szereguje się na liście rankingowej według kolejności ich złożenia wniosków.
Dofinansowanie przyznawane jest, po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, według kolejności z listy rankingowej do wyczerpania puli środków będącej w dyspozycji danego oddziału PFRON.

Więcej szczegółów, w tym szczegółowy regulamin Programu „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Mobilność osób z niepełnosprawnością. znajduje się na stronie PFRON.

Dostępne mieszkanie

Celem Programu  jest wzrost niezależności beneficjentów oraz ułatwienie im aktywności zawodowej i społecznej poprzez zapewnienie mieszkania wolnego od barier architektonicznych, jako podstawy samodzielnego realizowania planów zawodowych i społecznych.

Beneficjentem Programu może być osoba z niepełnosprawnością, która spełnia warunki:

1. posiada orzeczenie o niepełnosprawności (w przypadku dzieci poniżej 16 roku życia) lub orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z tytułu niepełnosprawności narządu ruchu uniemożliwiającej poruszanie się bez użycia wózka;
2. złoży oświadczenie, wraz z dokumentacją fotograficzną, o barierach architektonicznych w mieszkaniu i/lub w budynku, uniemożliwiających samodzielne wyjście na zewnątrz na poziom zero;
3. złoży oświadczenie o dysponowaniu tytułem prawnym do lokalu na mocy prawa własności lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;
4. w momencie składania wniosku nie ukończyła 65 roku życia.

W przypadku, gdy wniosek dotyczy osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej, wniosek składa jej opiekun prawny. W takim przypadku do wniosku dołącza się oświadczenie o zamieszkiwaniu w lokalu wspólnie osoby z niepełnosprawnością oraz opiekuna prawnego.

Dofinansowanie w ramach Programu dotyczy dopłaty do zakupu mieszkania pozbawionego barier architektonicznych, znajdującego się w lokalizacji umożliwiającej samodzielne opuszczenie budynku, aż do poziomu zero przed budynkiem. Wysokość dofinansowania stanowi różnicę pomiędzy ceną mieszkania nabywanego i sprzedawanego, nie może być jednak większa niż równowartość iloczynu 15 m² i wartości średniego wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, ogłaszanej przez Bank Gospodarstwa Krajowego w programie „Mieszkanie na Start” na dany kwartał, w którym nabywane jest mieszkanie, obowiązującej dla lokalizacji mieszkania nabywanego.

Program jest realizowany przez samorząd powiatowy, który przyjmie zaproszenie PFRON do realizacji Programu. Nabór wniosków prowadzony jest w trybie ciągłym.
W przypadku, gdy samorząd powiatowy nie przystąpi do realizacji Programu, dopuszcza się możliwość zawarcia umowy w sprawie realizacji Programu na rzecz beneficjentów z terenu działania tego samorządu, z innym samorządem powiatowym.

Więcej szczegółów na stronie PFRON.

Mieszkanie dla absolwenta

Celem Programu jest wzrost niezależności beneficjentów oraz ułatwienie im aktywności zawodowej i społecznej poprzez zapewnienie samodzielnego mieszkania spełniającego indywidualne kryterium dostępności dla beneficjenta i polega na dofinansowaniu wynajęcia lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.

Beneficjentem może być osoba z niepełnosprawnością, która spełnia warunki:

1. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w przypadku osób z niepełnosprawnością narządu słuchu, także w stopniu umiarkowanym lub orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w przypadku osób z niepełnosprawnością narządu słuchu również na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
2. posiada status absolwenta szkoły podstawowej, ponadpodstawowej (wszystkich typów szkół) lub szkoły wyższej, uzyskany w okresie 36 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku lub opuszcza rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, lub opuszcza warsztat terapii zajęciowej (WTZ);
3. posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
4. złoży oświadczenie, że nie jest właścicielem mieszkania ani nie przysługuje mu spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości realizowania aktywności zawodowej;
5. złoży oświadczenie o poszukiwaniu zatrudnienia lub o podjętym zatrudnieniu.

Dofinansowanie jest udzielane maksymalnie na okres 60 miesięcy, dotyczy wszystkich kosztów wymienionych w umowie najmu ponoszonych przez beneficjenta, i wynosi:

1. od 1 do 24 miesiąca – 100% kosztów najmu, nie więcej jednak niż 100% miesięcznej wysokości maksymalnej kwoty dofinansowania dla danej lokalizacji wynajmowanego mieszkania;
2. od 25 do 42 miesiąca – 70% kosztów najmu, nie więcej jednak niż 70% miesięcznej wysokości maksymalnej kwoty dofinansowania dla danej lokalizacji wynajmowanego mieszkania;
3. od 43 do 60 miesiąca – 40% kosztów najmu, nie więcej jednak niż 40% miesięcznej wysokości maksymalnej kwoty dofinansowania dla danej lokalizacji wynajmowanego mieszkania.

Maksymalna wysokość dofinansowania miesięcznego kosztu wynajęcia lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego spełniającego indywidualne kryterium dostępności dla beneficjenta zależy od lokalizacji przedmiotu dofinansowania (miasto wojewódzkie, gminy sąsiadujące bezpośrednio z miastem wojewódzkim, pozostałe gminy w danym województwie), aktualnej wartości średnich wskaźników przeliczeniowych kosztu odtworzenia 1 m² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych obowiązującej na poszczególnych poziomach terytorialnych oraz od sposobu poruszania się beneficjenta (zróżnicowanie dla osób poruszających się przy pomocy wózka inwalidzkiego oraz pozostałych osób).

Program jest realizowany przez samorząd powiatowy, który przyjmie zaproszenie PFRON do realizacji Programu. Nabór wniosków prowadzony jest w trybie ciągłym.

Więcej szczegółów na stronie PFRON.